Proefproject met e-diagnostiek levert gevalideerde data en tevens snel uitslagen bij huisartsen.

Leveranciers van consumenten ICT, zoals Samsung en Apple (Apple Watch) gaan zich met hun smart devices richten op de markt voor zorgverlening. Meer self service kan de zorg goedkoper maken. Of de kwaliteit beter wordt, moet worden afgewacht. Bij zelfdiagnose op grote schaal is de kans groot dat zorgvuldig opgebouwde medische dossiers worden vervuild door niet-gevalideerde data. Certe uit Groningen streeft met POCT-analyseapparatuur bij huisartsen naar zowel een razendsnelle uitslag als naar betrouwbare gevalideerde data.

De self-service zorgdiensten schieten straks als paddenstoelen uit de grond, wanneer de eHealth-ontwikkelingen door het grote publiek worden omarmd. Gewoon je smartphone of wearable uitlezen en je weet wat je mankeert. De revolutie van het 'Internet of Care' laat zorgconsumenten zelf hun medische dossiers invullen. Natuurlijk, de zorg snakt naar innovaties nu zorgverzekeraars met hun door de politiek verleende macht de vergoedingen voor verrichtingen nog verder willen verlagen. Toch is het curieus dat juist in de zorg met alle privacy-voorschriften initiatieven ontstaan die het niet zo nauw nemen met de integriteit van medische data. Niet-gevalideerde data in het elektronisch patiëntendossier helpt immers niet bij het verbeteren van de kwaliteit van de zorg.

Het testen op ziektebeelden en het beoordelen van de resultaten is werk voor professionals. Zij kunnen mogelijke afwijkingen op juiste wijze inschatten en vaststellen of data aan het medische dossier van een persoon kan worden toegevoegd. Dat een patiënt snel de uitslag wil horen van een test, valt te begrijpen. Bij Certe, het grootste medische laboratorium in Noord-Nederland, loopt een proefprojectin het kader van de zogeheten 'Point of Care Test' (POCT). Deze test bestaat uit een laboratoriumonderzoek, uitgevoerd op analyseapparatuur in de huisartsenpraktijk. De testuitslag volgt binnen een aantal minuten en laat zich direct meenemen bij de besluitvorming over de behandeling.

Aanvraagformulieren
"Voorheen dachten we te groeien door een toename van het aantal verrichtingen. Zo werkt dat niet meer", aldus Henk Bleker, software architect bij Certe. "Zorgverzekeraars verwachten van onze klinisch chemici en microbiologen dat zij huisartsen adviseren om niet meer dan de strikt noodzakelijke laboratoriumonderzoeken af te nemen. In samenspraak met de NHG zijn de aanvraagformulieren daarom probleem-georiënteerd opgesteld. Dus een arts kruist slechts een minimaal onderzoek voor een gedefinieerd ziektebeeld aan. Omdat de behoeften van patiënten en zorgverleners wijzigen, creëren we aanvullende diensten die aansluiten op deze wensen. Die diensten moeten tevens bijdragen aan een verdere verlaging van de kosten voor diagnostiek. "De goede ervaring met integratiesoftware en koppelingen via standaard protocollen bracht de software architect van Certe op het idee van e-diagnostiek. Al in een veel eerder stadium was de organisatie begonnen met het plaatsen van analyse-apparaten voor point of care-testen bij de diverse huisartsen in het verzorgingsgebied, waaronder CRP-meters (C-Reactief Proteïne), urinestriplezers en meters voor het vastleggen van afwijkende stollingswaarden (D-Dimeer). De in de huisartsenpraktijk gemeten waarden werden in het verleden handmatig vastgelegd en werden vervolgens per fax naar het centrale laboratorium verzonbesloten tot de ontwikkeling van eigen software die zij installeerden op een 'open' Raspberry Pi-computer. Uitgerust met seriële poorten fungeert deze computer als gateway voor de POCT-analyseapparatuur in de huisartsenpraktijk. Aan de andere kant van de internetverbinding staat een zelf ontwikkelde POCT-server die via de zogeheten Ensemble ESB (ESB staat voor Enterprise Service Bus) communiceert met het Laboratorium Informatie Systeem (LIS). Een aanvraag voor een diagnosetest komt nu geheel digitaal van het Huisarts Informatiesysteem (HIS) via ZorgDomein en de Ensemble ESB terecht in het orderbestand van het LIS bij Certe.

Alle noodzakelijk informatie over de huisarts, patiënt en soort test is in de vorm van een gecodeerd standaardbericht voorhanden. De gegevens over de aanvraag worden bij de huisarts op een loopbriefje met barcode (uniek ZorgDomeinnummer) uitgeprint. Daarmee gaat de patiënt naar de dienstdoende doktersassistent voor de test. Die gebruikt een barcodescanner, gekoppeld aan de POCT-analyser, voor het invoeren van het ZorgDomeinnummer van het loopbriefje. De meetwaarden gaan vervolgens als gecodeerd bericht via de internetverbinding naar het LIS en daarna als Edifactbericht naar het HIS van de huisarts. Binnen een tijdsbestek van vijf minuten is een betrouwbare testuitslag beschikbaar.

Raspberry Pi
De POCT-analyseapparatuur in de huisartsenpraktijk is voorzien van een RS-232C interface, maar niet altijd met een gestandaardiseerde IP-connectie voor koppeling aan internet. In principe zijn de apparaten niet gemaakt om aan te sluiten op externe systemen. De Certe-medewerkersverzonbesloten tot de ontwikkeling van eigen software die zij installeerden op een 'open' Raspberry Pi-computer. Uitgerust met seriële poorten fungeert deze computer als gateway voor de POCT-analyseapparatuur in de huisartsenpraktijk. Aan de andere kant van de internetverbinding staat een zelf ontwikkelde POCT-server die via de zogeheten Ensemble ESB (ESB staat voor Enterprise Service Bus) communiceert met het Laboratorium Informatie Systeem (LIS). Een aanvraag voor een diagnosetest komt nu geheel digitaal van het Huisarts Informatiesysteem (HIS) via ZorgDomein en de Ensemble ESB terecht in het orderbestand van het LIS bij Certe. Alle noodzakelijk informatie over de huisarts, patiënt en soort test is in de vorm van een gecodeerd standaardbericht voorhanden. De gegevens over de aanvraag worden bij de huisarts op een loopbriefje met barcode (uniek ZorgDomeinnummer) uitgeprint. Daarmee gaat de patiënt naar de dienstdoende doktersassistent voor de test. Die gebruikt een barcodescanner, gekoppeld aan de POCT-analyser, voor het invoeren van het ZorgDomeinnummer van het loopbriefje. De meetwaarden gaan vervolgens als gecodeerd bericht via de internetverbinding naar het LIS en daarna als Edifactbericht naar het HIS van de huisarts. Binnen een tijdsbestek van vijf minuten is een betrouwbare testuitslag beschikbaar.

Bleker van Certe: "Met de volledig digitale resultaatverwerking van de point of care-testen besparen we veel tijd en menskracht. Het is simpel qua uitvoering, we krijgen gevalideerde gegevens binnen van de patiënt en degene die de test heeft uitgevoerd. Het gaat hierbij om gecodeerde berichtgeving over veilige verbindingen. We leveren een snelle rapportage aan de huisarts. Juridisch zijn de verrichtingen afgedekt door het ordernummer uit ZorgDomein met identificatie van de patiënt en de medewerker van de huisartsenpraktijk. Wanneer een ziekenhuis, zorgverzekeraar of accountant achteraf de juistheid van onze aanvraagregistraties wil verifiëren, dan kan ik via de Message Bank-functie van Ensemble met zijn talloze zoekmogelijkheden, de gevraagde gegevens met een simpele druk op de knop tevoorschijn halen."

 

Geen koudwatervrees voor experimenteren

De ICT-specialisten van Certe tonen geen koudwatervrees als het gaat om experimenteren met elektronica en bijbehorende programmatuur voor interfaces waarmee uiteenlopende apparaten aan de backoffice van het laboratoriumbedrijf zijn te koppelen. De kern van de informatievoorziening wordt gevormd door een LIS (Laboratorium Informatie  Systeem). Door diverse fusies beheert de ICT-afdeling straks drie verschillende LIS-omgevingen.  Naast Labosys van Philips Healthcare betreft dat Molis van Vision4Health en GLIMS (Cyberlab en Cybertrack) van de firma MIPS. De laatste twee gebruiken Oracle als onderliggende database, terwijl Labosys stoelt op Caché. Via het ASTM protocol interacteert een LIS met de diverse apparaten in het laboratorium.

De afdeling informatievoorziening en ontwikkeling bij de Noordelijke 'laboranten' heeft veel kennis en ervaring met de ontwikkeling van applicaties rond de Caché database van Intersystems. De database kenmerkt zich door hoge prestaties, schaalbaarheid en een gering beslag op de systeembronnen. Daarnaast  vergt de database weinig onderhoud;  de  database administrator functie kan achterwege blijven. Daardoor kan een organisatie volstaan met een betrekkelijk kleine IT-staf en zich focussen op nieuwe projecten zoals het integreren van data uit afzonderlijke systemen in het applicatielandschap. Daarvoor gebruikt Certe een ander product uit de Intersystems stal. Ensemble staat al jaren hoog genoteerd in de Gartner Magic Quadrant voor integratiesoftware.  De mogelijkheid real-time data uit een reeks van verschillende bronnen te ontsluiten, wordt bij de Groningse ICT'ers  zeer op prijs gesteld en heeft geleid tot de aanschaf van meer gebruikslicenties.

Hoewel Ensemble als Enterprise Service Bus  (ESB) universeel inzetbaar is, zijn de meeste voorhanden standaard koppelingen (HL7) gericht op de zorgsector. Op die manier laat zich een stekkerdoos samenstellen voor elke gewenste back-office omgeving en front-end toepassingen, waaronder portalen of apparaten ten behoeve van procesverbetering.  Certe laat het bouwen van slimme adapters over aan de Ensemble experts van PK. Bij deze netwerkbeheerder en hosting organisatie met vestigingen in Assen en Eindhoven gebruiken ze de Intersystems software in hun CU-BOX® platform voor de spoedeisende zorg. Daarmee wordt de data uit het berichtenverkeer op de huisartsenposen en in de spoedauto gebundeld, waardoor hulpverleners sneller en effectiever kunnen werken.

– Frans van der Geest is journalist

Bron: Digitalezorg.nl Magazine nr.3, p.27-29

Meer PK nodig?

Contact

Wij staan voor u klaar om uw organisatie meer vermogen te geven. Laat uw gegevens hier achter en wij nemen zo spoedig mogelijk contact op.